„Ef
ég skyldi einhverntíma komast í vandræði
þá vildi ég vera meðal ítala.“
- Halldór Laxness.
Lestu meira um hvernig íslensk skáld hafa
ort og skrifað
um Ítali og Ítalíu.
UMSAGNIR
„Við
erum búin að vísa mörgum í
hús til ykkar því af þeim vefjum
ítölskum sem við skoðum þá
held ég að ykkar geri betur en flestir að
vísa til vegar á Ítalíu og
ekki síst í Róm.“
„...hagnýtur
og
hentugur vefur sem fær nánast fullt hús
stiga út á upplýsingagildið
og skemmtilegheitin ...“
„Við
prentuðum út margar síður af þessum
snilldarvef og notuðum sem biblíu á
10 daga ferðalagi okkar um Róm.“
Óperan Tosca eftir ítalska tónskáldið Puccini gerist á miklum umbrotatímum í Evrópu. Sögusviðið er Róm árið 1800 þegar Napóleon er um það bil að hertaka borgina. Sumir fagna honum en aðrir síður.
Hin vinsæla og ofurdramatíska ópera Púccínis hefur nú verið sett upp á fjölum Bíó-Pedersens í Gamla bíói og passa fá verk betur við húsið en kannski Ben-Húr og gnauðið í Gone With the Wind, þ.e. Á hverfanda hveli. Með helstu hlutverk í sýningunni fara Elín Ósk Óskarsdóttir, Jóhann Friðgeir Valdimarsson, Ólafur Kjartan Sigurðarson, Bergþór Pálsson, Snorri Wium og Davíð Ólafsson ásamt 36 manna kór og 60 manna hljómsveit.
GIACOMO PUCCINI, fæddur í Lucca, 22. desember 1858, dáinn í Brussel 29. nóvember 1924.
Persónur Toscu Floria Tosca, söngkona, ástkona Cavaradossis. Mario Cavaradossi, listmálari, ástmaður Toscu, vinur og samherji Angelottis. Scarpia, barón, lögregluforingi páfaríkisins. Cesare Angelotti, pólitískur fangi á flótta, vinur og samherji Cavaradossis, bróðir hinnar umtöluðu markgreifynju Attavanti. Spoletta, njósnari Scarpia. Sciarrone, lögregluþjónn. Kirkjuvörður Kórdrengir
Sögusvið Tosca gerist á einum degi í júní árið 1800 á þremur stöðum í miðborg Rómar, centro storico, stöðum sem eru í nokkurra mínútna göngufæri hver við annan:
Andrésarkirkja, Sant'Andrea della Valle, Stór og sérstaklega falleg kirkja í barokkstíl við götuna Corso Vittorio Emanuelle II. í miðborg Rómar, rétt sunnan við Navónutorg, Piazza Navona. Farnesehöll, Palazzo Farnese, einhver frægasta bygging endurreisnarinnar byggð snemma á 16. öld eftir teikningum meistara Michelangelós. Stendur við samnefnt torg, Piazza Farnese, sem er rétt sunnan við Flórutorg, Campo de'Fiori. Fyrst um sinn höll Farnese páfa, en nú sendiráð Frakka - sem er jú í stíl við sögu Toscu. Engilsborg, Castel Sant'Angelo, við Tíberfljót, upphaflega grafhýsi Hadríanusar keisara frá því snemma á 1. öld, en síðar breytt í kastala og innlimað í virkismúr Rómarríkis páfanna. Á tímum Toscu og fyrr og síðar var Engilsborg hvort tveggja fangelsi og afdrep páfa þegar hætta steðjaði að borginni.
Söguþráður Óperan Tosca eftir Giacomo Puccini gerist í Rómaborg í júní árið 1800. Róm heyrir undir Páfaríkið, en þetta sama ár ráðast herir Napóleons inn í Ítalíu sem frelsandi afl. Persónurnar Cavaradossi og Angelotti eru stuðningsmenn frelsisafla innan borgarmúar Rómar sem gerir sér vonir um sigur Napóleons. Hér á eftir gefur að líta söguþráð óperunnar. Til glöggvunar er vísað í heiti á aríum og dúettum innan sviga.
Andrésarkirkja, Sant'Andrea della Valle, Stór og sérstaklega falleg kirkja við Corso Vittorio Emanuelle II. í miðborg Rómar, rétt sunnan við Navónutorg, Piazza Navona.
I. ÞÁTTUR - ANDRÉSARKIRKJA, KAPELLA ATTAVANTI FJÖLSK. Cesare Angelotti, pólitískur fangi á flótta, leitar skjóls í Attavantikapellu Andrésarkirkju, Sant' Andrea della Valle, í miðborg Rómar. Gamall kirkjuvörður haltrar inn og kveinkar sér yfir mikilli vinnu milli þess sem hann fer með bænir. Málarinn Mario Cavaradossi kemur til að vinna við málverk sitt af Maríu Magdalenu en fyrirmyndin er markgreifynjan Attavanti (systir Angelottis) sem hann hefur séð á bæn í kirkjunni en þekkir ekki. Hann tekur upp mynd af dökkhærðu söngkonunni Toscu og ber saman hrífandi fegurð hennar og hinnar ljóshærðu Magdalenu (SUNGIÐ: „Recondita armonia“).
Þegar Angelotti kemur fram úr kapellunni ber Cavaradossi, vinur hans og samherji, kennsl á hann og gefur honum mat en segir honum að fela sig aftur í kapellunni þegar hann heyrir Toscu kalla fyrir utan. Hún hefur heyrt hann á tali við einhvern og er tortryggin og afbrýðisöm en minnir hann á stefnumótið sem þau eigi í vændum heima hjá honum um kvöldið (SUNGIÐ: „Non la sospiri la nostra casetta?“). Þegar hún þekkir markgreifynjuna Attavanti á málverkinu blossar afbrýðisemin upp að nýju en honum tekst að sefa hana (SUNGIÐ: „Qual’occhio al mondo“).
Þegar Tosca er farin nær Cavaradossi í Angelotti. Fallbyssuskot gefur til kynna að lögreglan hafi uppgötvað flóttann og mennirnir tveir flýta sér heim til Cavaradossis. Kirkjuvörðurinn segir kórdrengjunum þau gleðitíðindi að her Napoleons hafi verið sigraður og syngja eigi lofsöng í kirkjunni og slá upp veislu í Fernesehöll þar sem Tosca eigi að syngja.
Þögn slær á hópinn þegar lögregluforinginn Scarpia kemur til að leita Angelottis. Þegar Tosca kemur aftur til að hitta elskhuga sinn sýnir Scarpia henni blævæng með skjaldamerki Attavanti-ættarinnar sem hann hefur fundið í kapellunni. Tosca, sem telur að Cavaradossi sé sér ótrúr, heitir því tárvotum augum að hefna sín en í sama mund streymir að fólk til lofgerðar. Scarpia sendir menn sína til að elta Toscu til Angelottis og leggur á ráðin um að ná Toscu á sitt vald (SUNGIÐ: „Va Tosca!”).
Farnesehöll, Palazzo Farnese, einhver frægasta bygging endurreisnarinnar byggð snemma á 16. öld eftir teikningum meistara Michelangelós. Stendur við samnefnt torg, Piazza Farnese, sem er rétt sunnan við Flórutorg, Campo de'Fiori. Fyrst um sinn höll Farnese páfa, en nú sendiráð Frakka - sem er jú í stíl við sögu Toscu.
II. ÞÁTTUR - FARNESEHÖLL, SKRIFSTOFA SCARPIA Í herbergi sínu í Fernesehöll lýsir Scarpia ákafri löngun til að beygja Toscu undir vilja sinn (SUNGIÐ: „Ha più forte sapore“). Njósnarinn Spoletta segist ekki hafa fundið Angelotti en kemur í hans stað með Cavaradossi sem er yfirheyrður á meðan söngur Toscu berst til þeirra úr veislusal á neðri hæð. Hún kemur inn rétt í þann mund sem elskhugi hennar er færður inn í næsta herbergi þar sem á að pynda hann til sagna. Hún bugast við yfirheyslur Scarpias og sársaukaópin í Cavaradossi og kemur upp um felustað Angelottis. Cavaradossi er borinn inn, gerir sér grein fyrir hvað hefur gerst og áfellist Toscu.
Sciarrone, lögregluþjónn, æðir inn og tilkynnir sigur Napoleons yfir liðsmönnum Scarpias í bardaganum við Marengo. Cavaradossi fagnar endalokum harðstjórnarinnar (SUNGIÐ: „Vittoria“) og er færður í fangelsi. Scarpia býður Toscu að gefa sig honum á vald í skiptum fyrir líf elskhugans. Hún reynir að komast undan faðmlögum hans, ákallar Guð og harmar hvernig komið sé fyrir sér sem hafi helgað líf sitt ástinni og listinni (SUNGIÐ: „Vissi d’arte”). Scarpia gerist enn ágengari en Spoletta truflar þau og skýrir frá því að Angelotti hafi svipt sig lífi þegar hann sá fram á að nást.
Tosca fellst á tilboð Scarpias til að bjarga elskhuga sínum. Scarpia þykist þá gefa skipun um að fram fari einungis sýndaraftaka á Cavaradossi sem eigi síðan að láta lausan. Scarpia er ekki fyrr búinn að skrifa lausnarskjal fyrir elskendurna en Tosca grípur hníf af borðinu og drepur hann. Hún hrifsar skjalið úr stirnandi hendi hans, setur kerti við höfuð hans, kross á brjóstið og laumast síðan út.
Engilsborg, Castel Sant'Angelo, við Tíberfljót, upphaflega grafhýsi Hadríanusar keisara frá því snemma á 1. öld, en síðar breytt í kastala og innlimað í virkismúr Rómarríkis páfanna. Á tímum Toscu og fyrr og síðar var Engilsborg hvort tveggja fangelsi og afdrep páfa þegar hætta steðjaði að borginni.
III. ÞÁTTUR - ENGILSBORG, EFST UPPI Rödd smaladrengs hljómar um leið og kirkjuklukkur Rómar hringja inn dögun. Cavaradossi bíður aftöku í Engilsborg. Hann mútar fangaverði til að koma kveðjubréfi til Toscu. Minningin um ást þeirra streymir fram meðan hann skrifar og hann fyllist örvæntingu (SUNGIÐ: „E lucevan le stelle“). Tosca kemur þjótandi inn með fréttir af nýliðnum atburðum. Cavaradossi gælir við hendurnar sem myrtu hans vegna (SUNGIÐ: „O dolci mani“) og þau fagna framtíðinni saman.
Þegar aftökusveitin kemur á vettvang leiðbeinir Tosca honum hvernig hann geti leikið dauða sinn á sannfærandi hátt. Hermennirnir hleypa af skotum og fara síðan. Tosca hvetur elskhuga sinn til að flýta sér en þegar hann bærir ekki á sér áttar hún sig á svikum Scarpias sem náð hafa út yfir gröf og dauða. Þegar Spoletta kemur til að handtaka Toscu fyrir morðið á Scarpia, hrópar hún á Scarpia að mæta sér frammi fyrir Guði og varpar sér síðan fram af svölum kastalans í opinn dauðann. Lýkur þar með sögunni um ástir söngkonunnar Toscu og listmálarans Cavaradossis á viðsjálum tímum í Róm.
Byggt á þýðingu söguþráðar Toscu sem finna má á vefjum Íslensku óperunnar www.opera.is og West Bay Opera í Kaliforníu (febrúar 2005), en RV hefur bætt við og lagað að málstefnu vefjarins.
Lestu meira um Engilsborg og skoðaðu yfirlitsmynd af miðbæ Rómar, sögusviði Toscu, hér í Rómarvefnum.
Eldaðu
ítalskt !!!
Oft er það einfaldleikinn sem blívur
best og segja má að eitt af því
sem einkennir ítalska matargerð sé sparleg
notkun hráefnis og krydda.
Söguás:
1929
Mússolíní og Píus páfi
XI. semja um réttarstöðu Páfagarðs
sem sjálfstætt ríki innan ítalska
ríkisins með samningi sem kenndur er við
Lateran.
Hátíðir
Kjötkveðju-
hátíð er haldin í Róm
svo til allan febrúarmánuð og nær
hámarki á Martedí Grasso,
sprengidag þeirra Ítala. Karnivalið virðist
aðallega vera hátíð smáfólksins;
telpurnar klæða sig upp í prinsessukjóla
og strákarnir í ofurhetjubúninga.
Hver
er maðurinn?
Silvio Berlusconi fv. forsætis-
ráðherra Ítalíu hóf ferilinn
sem dægurlaga-söngvari á ferjum, en
tók síðan að stunda viðskipti
og sá sér þá hag í að
stofna til vinfengis við stjórnmálamenn.
Feneyjar
Feneyjar eru reistar á mörgum hólmum
og helsti ferðamáti íbúa innan
borgarinnar hefur frá upphafi verið siglingar.
Upphaf
klaustur-
lífs
Það féll í hlut Benedikts frá
Núrsíu að stofna fyrstu munka-
regluna og ber hún nafn hans. Benedikt kom klaustri
á laggirnar á Monte Cassino á Suður-Ítalíu.
Kaþólsk
trú og lútersk
Ef kaþólskur maður bergir brauðið
við altarisgöngu verður brauðið að
holdi Krists í munni honum vegna þess að
presturinn framkvæmir athöfnina fyrir hönd
kirkjunnar.
Leonardo
Leonardo da Vinci er talinn einn mesti listamaður
sögunnar. Hann fæddist í smábænum
Vinci á Ítalíu um miðja 15. öldina
og hefur æ síðan verið við þann
bæ kenndur.
ÁBÓTINN
SAGÐI ...
„Rómaborg er
yfir öllum borgum, og hjá henni eru allar borgir
að virða sem þorp, því að jörð
og steinar og stræti öll eru roðin
í blóði heilagra manna“.
MMX Saga /
Kirkja /
Listir /
Matur
/ Tenglar